{"id":531,"date":"2017-09-02T13:56:14","date_gmt":"2017-09-02T11:56:14","guid":{"rendered":"http:\/\/paradisespiritkennel.com\/blogging\/?p=531"},"modified":"2026-02-22T14:49:32","modified_gmt":"2026-02-22T13:49:32","slug":"dlaczego-pies-nie-jest-wilkiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/paradisespiritkennel.com\/blogging\/pl\/dlaczego-pies-nie-jest-wilkiem\/","title":{"rendered":"Dlaczego pies NIE jest wilkiem…? cz.1"},"content":{"rendered":"

Dlaczego pies NIE jest wilkiem…? cz.1<\/h2>\n
\"\"<\/a>

\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.playbuzz.com\/plrjiv10\/wolf-or-dog<\/p><\/div>\n

Drogi psa i wilka rozesz\u0142y si\u0119 ok. 14 000 lat temu<\/strong>,\u00a0a przyczyn\u0105 tego zaj\u015bcia by\u0142a nowa nisza ekologiczna \u2013 ludzkie osady<\/strong>. Jednak\u017ce nowe warunki bytowe wymaga\u0142y odpowiedniego dostosowania si\u0119 i to zar\u00f3wno na poziomie natury psychologicznej, jak anatomicznej oraz metabolicznej! Zabieram si\u0119 za przedstawianie Wam najnowszych teorii naukowych na temat procesu domestykacji psa domowego i om\u00f3wienie skutk\u00f3w jakie on przyni\u00f3s\u0142 dla tego najbli\u017cszego cz\u0142owiekowi gatunku na Ziemi.<\/p>\n

Od jak dawna trwa proces domestykacji?\"\"<\/h3>\n

Pewnie wielu z Was zastanawia\u0142o si\u0119 czasem, od kiedy tak naprawd\u0119 istnieje pies domowy jako odr\u0119bny gatunek. Przyznam, \u017ce zanim zabra\u0142am si\u0119 za ten temat od strony naukowej (pisz\u0105c prace in\u017cyniersk\u0105), spotyka\u0142am si\u0119 z bardzo r\u00f3\u017cnymi cyframi, maj\u0105cymi datowa\u0107 „od kiedy pies jest z cz\u0142owiekiem”. S\u0119k w tym, \u017ce procesu domestykacji psa domowego i w og\u00f3le rozwa\u017cania nad kszta\u0142towaniem si\u0119 tego gatunku nie nale\u017cy rozpoczyna\u0107 od szacowa\u0144 „od kiedy pies jest psem”. By zrozumie\u0107 istot\u0119 tego d\u0142ugotrwa\u0142ego procesu, nale\u017cy cofn\u0105\u0107 si\u0119 o wiele dalej w przesz\u0142o\u015b\u0107. Trzeba odgadn\u0105\u0107 od kiedy tak naprawd\u0119 na Ziemi pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze wilki sk\u0142onne do zmiany swojego dotychczasowo trybu \u017cycia -z \u00a0dzikich drapie\u017cc\u00f3w na zwierz\u0119ta \u017cyj\u0105ce w symbiozie z cz\u0142owiekiem.<\/p>\n

Pomocna tu jest archeologia, ze swoimi nowinkami. Daty s\u0105 szokuj\u0105ce.<\/p>\n

Wykopaliska archeologiczne dostarczaj\u0105 informacji odno\u015bnie tego, \u017ce wilk \u017cy\u0142 w blisko\u015bci cz\u0142owieka nawet 400 000 lat p.n.e!\u00a0<\/strong><\/h4>\n

Przyk\u0142adem s\u0105 tu szcz\u0105tki wilka z Zhoukoudian w P\u0142n. Chinach datowane na 300 000 lat p.n.e<\/strong>., szcz\u0105tki znalezione przy jaskini Lazeret we francuskiej miejscowo\u015bci Nicea, datowane na ok. 150 000 lat p.n.e.<\/strong> oraz szcz\u0105tki wilka z Boxgrove, w miejscowo\u015bci Kent w Anglii, datowane na 400 000 lat p.n.e.<\/strong> (Clutton-Block J., 1995). Wszystkie te osobniki \u017cy\u0142y w nietypowo bliskim s\u0105siedztwie cz\u0142owieka, co \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce o rozpoczynaj\u0105cym si\u0119 ju\u017c w tamtym czasie, procesie r\u00f3\u017cnicowania wilka na populacje dzik\u0105 i populacje \u017cyj\u0105c\u0105 w pobli\u017cu ludzi.
\nZatem domestykacja to proces, kt\u00f3ry trwa nierozerwalnie\u00a0od by\u0107\u00a0mo\u017ce 400 000 lat p.n.e. !<\/em><\/p>\n

Selekcja naturalna, jako droga udomowienia psa
\n\"\"
\n<\/strong><\/h3>\n

Ju\u017c od 400 000 lat wilk szary r\u00f3\u017cnicowa\u0142 si\u0119 na populacje preferuj\u0105ce dziki styl \u017cycia, stroni\u0105c od ludzi oraz populacje \u017ceruj\u0105c\u0105 w blisko\u015bci cz\u0142owieka.\u00a0\"\"<\/strong><\/p>\n

Istnieje kilka teorii odno\u015bnie samego procesu domestykacji. Najpopularniejszy z nich to \u00a0model zak\u0142adaj\u0105cy\u00a0selekcj\u0119 naturaln\u0105, jako drog\u0119\u00a0<\/strong>udomowienia psa<\/strong> (Coppinger, 2001). Wed\u0142ug niego wilki korzysta\u0142y z blisko\u015bci cz\u0142owieka, zjadaj\u0105c resztki z ludzkich posi\u0142k\u00f3w. Ludzie za\u015b mieli korzy\u015b\u0107 z samej ju\u017c blisko\u015bci wilczej watahy, kt\u00f3ra ostrzega\u0142a koczownik\u00f3w przed nadchodz\u0105cym zagro\u017ceniem i odstrasza\u0142a pozosta\u0142e drapie\u017cniki. W takich populacjach wilk\u00f3w, selekcja naturalna preferowa\u0142a osobniki mniej boja\u017aliwe wobec cz\u0142owieka<\/em>, bowiem takie mia\u0142y lepszy dost\u0119p do resztek po\u017cywienia pozostawianych przez ludzi.<\/p>\n

\"\"Cz\u0142owiek neolitu to rolnik podporz\u0105dkowuj\u0105cy sobie natur\u0119. Osady produkowa\u0142y wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 po\u017cywienia dla mieszkaj\u0105cej w niej ludno\u015bci, a na ich obrze\u017cach powstawa\u0142y \u015bmietniska z odpadami niezjedzonymi przez ludzi. Resztki jedzenia znajdowane przez pra-psy sk\u0142ada\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z pokarmu gorszej jako\u015bci, przede wszystkim o ni\u017cszej zawarto\u015bci bia\u0142ka i o mniejszej g\u0119sto\u015bci kalorycznej w por\u00f3wnaniu z pierwotn\u0105 diet\u0105 wilk\u00f3w. Dlatego te\u017c dob\u00f3r naturalny preferowa\u0142 osobniki mniejsze (mniej umi\u0119\u015bnione, o mniejszych z\u0119bach)<\/strong>, poniewa\u017c takie mia\u0142y ni\u017csze zapotrzebowanie energetyczne. Dodatkowo zmala\u0142a presja selekcyjna na hierarchi\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i surowy porz\u0105dek w stadzie, poniewa\u017c typowe zachowania stadne zacz\u0119\u0142y by\u0107 wypierane przez p\u00f3\u0142samotnicze zachowania padlino\u017cercy.<\/p>\n

Jak podaje Case (2010), tak powstawa\u0142y pierwsze populacje oswojonych ps\u00f3w, przystosowanych do rozmna\u017cania si\u0119 w blisko\u015bci cz\u0142owieka i \u017cywienia resztkami pozostawianymi przez ludzi. W ten spos\u00f3b z drapie\u017cnik\u00f3w poluj\u0105cych w \u015bwietnie zgranym stadzie, psy zacz\u0119\u0142y prowadzi\u0107 p\u00f3\u0142samotniczy tryb \u017cycia jako padlino\u017cercy-komensale. W zwi\u0105zku z tym, u wszystkich ps\u00f3w zachowania drapie\u017cne s\u0105 mniej nasilone ni\u017c u ich dzikich krewnych.<\/p>\n

Wed\u0142ug tej teorii ok. 14 000 lat temu <\/strong>(najstarsze wykopaliska szcz\u0105tk\u00f3w psa domowego pochodz\u0105ce z Obberkassel w Niemczech s\u0105 datowane na okres \u00a014 000 lat p.n.e.\u00a0)\u00a0<\/em>dosz\u0142o do ostatecznego podzia\u0142u na dzikie wilki, kt\u00f3re \u017cy\u0142y z dala ludzkich osad oraz „psy wioskowe\u201d, kt\u00f3re \u017cy\u0142y w blisko\u015bci cz\u0142owieka i s\u0105 uwa\u017cane za bezpo\u015brednich przodk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych ps\u00f3w (Case, 2010).<\/p>\n

Tym samym Canis lupus f. familiaris jest pierwszym<\/strong> gatunkiem udomowionym przez cz\u0142owieka (Vila i wsp., 1997).<\/p>\n

Pies zneotenizowan\u0105 forma wilka<\/h3>\n

14 000 lat wydaje si\u0119 zbyt kr\u00f3tkim czasem\u00a0by jakikolwiek psowaty tak szybko zmodyfikowa\u0142 swoj\u0105 budow\u0119 anatomiczn\u0105, psychik\u0119 i dostosowa\u0142 metabolizm do nowych warunk\u00f3w \u015brodowiskowych. Nawet bior\u0105c pod uwag\u0119 bardzo szybk\u0105 zmian\u0119 pokole\u0144 u psowatych ( w stosunku do cz\u0142owieka \ud83d\ude09 ). Ale gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119, \u017ce proces ten kszta\u0142towa\u0142 wilki ju\u017c od przesz\u0142o 400 000 lat, przestaje nas to zadziwia\u0107.<\/p>\n

Wed\u0142ug teorii Case (2010), m\u00f3wi\u0105cej o tym, i\u017c pies jest zneotenizowan\u0105 form\u0105 wilka<\/strong>, doros\u0142e psy zachowuj\u0105 pewne cechy budowy cia\u0142a, charakterystyczne dla wieku m\u0142odzie\u0144czego u wilk\u00f3w. Bradshaw (2012; za: Dukowicz i wsp., 2015) wyja\u015bnia r\u00f3wnie\u017c, i\u017c jest to zjawisko, w kt\u00f3rym normalnemu rozwojowi pewnych cz\u0119\u015bci cia\u0142a towarzyszy zatrzymanie wzrostu innych jego cz\u0119\u015bci. Jak podaje, w ten spos\u00f3b uzyskujemy osobniki \u201ezminiaturyzowane\u201d.<\/p>\n

Neotenia w budowie anatomicznej\"\"<\/h3>\n

Czaszka wilka, pochodz\u0105ca z ostatniej epoki lodowcowej, datowana na 10 000 lat p.n.e., znaleziona w Fairebanks na Alasce, charakteryzowa\u0142a si\u0119 skr\u00f3con\u0105 kuf\u0105, w stosunku do budowy czaszki \u00f3wczesnych wilk\u00f3w, co \u015bwiadczy o tym, i\u017c znaleziony osobnik nale\u017ca\u0142 do populacji oswojonych wilk\u00f3w (Clutton-Block J, red. James Serpell, 1995).\u00a0Innym przyk\u0142adem ewidentnej neotenii udomowionych gatunk\u00f3w jest czaszka prymitywnego psa, znaleziona na terenach p\u0142d. Dakoty w USA.<\/p>\n

Po\u015br\u00f3d zwierz\u0105t udomowionych zwykle obserwuje si\u0119:<\/strong> zmniejszenie rozmiaru cia\u0142a, zmniejszenie rozmiaru szcz\u0119k, mniejsz\u0105 liczb\u0119 i rozmiar z\u0119b\u00f3w, skr\u00f3cenie ko\u0144czyn, mniej widoczne drugorz\u0119dowe cechy p\u0142ciowe samc\u00f3w (Case, 2010). Nawet najwi\u0119kszy bernardyn ma mniejsze z\u0119by i mniejsz\u0105 si\u0142\u0119 u\u015bcisku szcz\u0119k ni\u017c przeci\u0119tny wilk.<\/p>\n

Opr\u00f3cz rozmiaru, cech\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z neoteni\u0105, przejawian\u0105 u niekt\u00f3rych ras domowych ps\u00f3w, s\u0105<\/strong>: oklapni\u0119te uszy oraz zakr\u0119cony ogon, charakterystyczne u dzikich wilk\u00f3w tylko dla szczeni\u0105t. Neotenia ma r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na tempo rozwoju fizycznego osobnik\u00f3w. U ps\u00f3w rozw\u00f3j fizyczny jest op\u00f3\u017aniony w stosunku do rozwoju ich dzikich krewnych (Case, 2010), aczkolwiek osi\u0105ganie dojrza\u0142o\u015bci p\u0142ciowej nast\u0119puje wcze\u015bniej. Prawdopodobnie zwi\u0105zane jest to z dost\u0119pno\u015bci\u0105 pokarmu, a jak wiadomo, zwierz\u0119ta udomowione, hodowane przez cz\u0142owieka, s\u0105 karmione\u00a0regularnie i kompletnie. Psy osi\u0105gaj\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 w wieku oko\u0142o 6-9 miesi\u0119cy, natomiast wilki w wieku oko\u0142o 2 lat. Dodatkowo ruja u samic ps\u00f3w wyst\u0119puje dwa razy do roku, a samce s\u0105 p\u0142odne przez ca\u0142y rok, z kolei wilczyca przechodzi tylko jeden cykl rujowy, w
\nczasie zimy. Samiec wilka r\u00f3wnie\u017c produkuje nasienie sezonowo (Dukowicz i wsp., 2015).<\/p>\n

Neotenia zachowania<\/h3>\n

Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce razem z genami koduj\u0105cymi neoteniczne zmiany fenotypowe, prawdopodobnie sprz\u0119\u017cone s\u0105 r\u00f3wnie\u017c geny zwi\u0105zane z zachowaniem infantylno\u015bci u doros\u0142ych ps\u00f3w<\/strong>. To t\u0142umaczy\u0142oby wi\u0119ksz\u0105 potrzeb\u0119 kontaktu z przewodnikiem (dla psa: cz\u0142owiek<\/em>), poniewa\u017c dla szczeni\u0105t naturaln\u0105 jest potrzeba matczynej opieki, a tak\u017ce niewyst\u0119puj\u0105cy u dzikich wilk\u00f3w cz\u0119sty kontakt wzrokowy psa z cz\u0142owiekiem (Mikl\u00f3si, 2003) oraz tak ogromne mo\u017cliwo\u015bci psychicznego dostosowania si\u0119 do zmienno\u015bci otoczenia. Uleg\u0142a postawa szczeni\u0105t oraz manifestowanie biernego i czynnego pos\u0142usze\u0144stwa s\u0105 prawdopodobnie jednymi z najwa\u017cniejszych cech behawioralnych, jakie nasili\u0142y si\u0119 u psa domowego (Case, 2010).<\/p>\n

Ponadto, jak podaje Mikl\u00f3si (2003), okres pierwotnej socjalizacji u wilk\u00f3w jest kr\u00f3tszy ni\u017c u ps\u00f3w, a objawy neofobii<\/em> (l\u0119k przed wszystkim, co nieznane) s\u0105 znacznie silniejsze, co jest prawdopodobn\u0105 przyczyn\u0105, dla kt\u00f3rej dzikie wilki, nawet te trzymane w niewoli, nie s\u0105 w stanie nawi\u0105za\u0107 z cz\u0142owiekiem takiej wi\u0119zi, jak\u0105 potrafi stworzy\u0107 pies.<\/p>\n

Szczeni\u0119 psa preferuje cz\u0142owieka\u00a0\"\"<\/h3>\n

Badania przeprowadzone przez Harry\u2019ego i Mart\u0119 Frank (1980; za Dukowicz i wsp., 2015), polegaj\u0105ce na por\u00f3wnawczej obserwacji grupy szczeni\u0105t wilk\u00f3w i grupy szczeni\u0105t ps\u00f3w (rasy alaskan malamute), oddanych na wychowanie (od 10 dnia \u017cycia) wilczej matce (b\u0119d\u0105cej matk\u0105 szczeni\u0105t wilka), wykaza\u0142y, \u017ce wilcze szczeni\u0119ta preferowa\u0142y obecno\u015b\u0107 swojego gatunku, podczas gdy szczeni\u0119ta alaskan malamute, maj\u0105c do wyboru kontakt z przybran\u0105 wilcz\u0105 matk\u0105 lub z cz\u0142owiekiem, ch\u0119tniej podchodzi\u0142y do ludzi.<\/p>\n

Jak podaje Bradshaw ( 2012; za: Dukowicz i wsp., 2015), psy – jako jeden z niewielu gatunk\u00f3w spo\u0142ecznych, mog\u0105 by\u0107 socjalizowane zar\u00f3wno z osobnikami swojego gatunku, jak i z cz\u0142owiekiem.<\/p>\n

Wa\u017cnym elementem zmian w psim zachowaniu, zwi\u0105zanym z neoteni\u0105 jest te\u017c wi\u0119ksza ch\u0119\u0107 do zabawy u doros\u0142ych ps\u00f3w w por\u00f3wnaniu do doros\u0142ych wilk\u00f3w oraz wokalizacja i skomlenie \u2013 kt\u00f3re u wilk\u00f3w s\u0105 stosowane rzadziej i z mniejsz\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Dlaczego pies NIE jest wilkiem…? cz.2<\/a><\/h4>\n

 <\/p>\n

Bibliografia:<\/em><\/p>\n